Departament Handlu USA chce zamknąć furtkę, przez którą Chiny, Rosja i Iran mogły korzystać z najnowszych chipów do sztucznej inteligencji. Zamiast kupować zakazane układy, wynajmowały moc obliczeniową w centrach danych w krajach trzecich. Nowe przepisy wejdą w życie 90 dni po opublikowaniu w amerykańskim Federal Register.
Na czym polegała luka
Eksport najbardziej zaawansowanych układów do Chin, Rosji czy Iranu jest ograniczony. Dotąd legalny był jednak zdalny dostęp do serwerów z takimi chipami, oferowany przez centra danych w Indonezji, Malezji, Singapurze, Tajlandii i Brazylii. Według Departamentu Handlu rywale USA mogli w ten sposób trenować i uruchamiać modele AI przydatne wojsku i wywiadowi. Wśród obaw wymieniono skuteczniejszą broń, w tym masowego rażenia, skoordynowane cyberszpiegostwo, kradzież algorytmów i dezinformację używaną jako broń.
Firmy z krajów uznanych za obarczone podwyższonym ryzykiem przekierowania chipów do Chin, Rosji lub Iranu będą musiały uzyskać licencję przy przekazywaniu dużych ilości zaawansowanych układów. Po jej otrzymaniu czekają je kolejne obowiązki:
- staranna weryfikacja klientów (zasada „znaj swojego klienta”),
- comiesięczne raporty o transakcjach, z danymi wszystkich stron, ich spółek matek i miejsca docelowego chipów,
- wyjątek dla mocy obliczeniowej używanej wyłącznie do komercyjnych systemów rekomendacji.
Za naruszenia grożą m.in. nowe ograniczenia importu, ostrzejsze wymogi licencyjne, obniżenie statusu w amerykańskim systemie kontroli eksportu oraz zmiany w statusie firmy lub kraju na liście podmiotów objętych restrykcjami.
Tło: Megaspeed i afera wokół Nvidii
Zmiany pojawiły się po skandalu wokół Nvidii. Według doniesień doszło do rezygnacji prezesa Jensena Huanga po jego przyznaniu się do romansu z Alice Huang, podejrzewaną o szpiegostwo na rzecz Chin. Kongres sprawdza, czy ta relacja pomogła firmie Megaspeed, dawniej związanej z Alice Huang, stać się jednym z największych klientów Nvidii, a potem posłużyła do przemytu zastrzeżonych chipów do Chin. Amerykańscy śledczy twierdzą, według CBS News, że przez pośredników i spółki-słupy do Chin trafiło 240 tys. zakazanych układów. Chiny zaprzeczają, że Alice Huang była szpiegiem. Megaspeed, singapurski operator chmury i infrastruktury AI, zaprzecza przemytowi i prowadzi własne dochodzenie.
Do tej pory sprzedaż zdalnego dostępu do serwerów AI klientom w Chinach była legalna. Teraz firmy takie jak Megaspeed mają 90 dni na uzyskanie licencji, inaczej grożą im restrykcje.
Spór w administracji i pytanie o egzekwowanie
Dodatkowe ograniczenia dzieliły administrację Donalda Trumpa. Sekretarz skarbu Scott Bessent naciskał na zaostrzenie zasad. Sekretarz handlu Howard Lutnick miał być według doniesień „zbyt blisko” Nvidii i początkowo wolał luźniejsze kontrole. Departament Handlu zaprzecza, jakoby Bessent kiedykolwiek konfrontował się z Lutnickiem w sprawie Megaspeed. Trump nie zamierza zmieniać szefa resortu handlu. Zdaniem Trumpa opóźnienie wpisania Megaspeed na czarną listę było słuszne, bo inaczej mogłoby dojść do konfliktu z Chinami.
Nie wiadomo, jak twardo przepisy będą egzekwowane. Departament Handlu zapowiada „aktywne monitorowanie” krajów tolerujących obchodzenie zasad, ale o egzekwowaniu przepisów, które współtworzył Bessent, zdecyduje właśnie ten resort.
Reakcja Chin i co to oznacza dla Polski
Chiny od dawna twierdzą, że zarzuty szpiegowskie służą USA jako pretekst do kolejnych ograniczeń. Według anonimowego wysokiego urzędnika administracji Trump nie spodziewa się chińskich środków odwetowych. Zdaniem Hong Yuana z Chińskiej Akademii Nauk Społecznych nowe zasady mogą jednak zakłócić rozmowy, które Trump ma prowadzić z Xi Jinpingiem podczas szczytu gospodarczego w Chinach. Chińscy eksperci przekonują też, że posunięcie może przyspieszyć przechodzenie tamtejszych firm na krajowe chipy AI. Zdaniem Sun Chenghao z Uniwersytetu Tsinghua amerykańskie firmy mogą stracić „klientów i wpływy technologiczne na lata”.
Polski czytelnik nie odczuje tych zmian bezpośrednio. Wśród krajów objętych nowymi regułami nie ma Polski, a z dostępnych informacji nie wynika, by przepisy dotyczyły Unii Europejskiej. Zwykli użytkownicy usług AI nie zauważą różnicy.
Sprawa pokazuje jednak, że kontrola eksportu obejmuje już nie tylko same układy, ale i dostęp do mocy obliczeniowej w chmurze. Wyścig o chipy AI coraz mocniej zależy od polityki, co może wpływać na dostępność sprzętu i usług także poza USA i Azją.
Źródło: Ars Technica – „US moves to cut China’s remote access to AI chips”




